فرهنگ تحلیلی موضوعی آثار منثور شیخ احمد جامی 276 صفحه + doc

با نگاهی کوتاه به تاریخچه­ی فرهنگ نویسی در زبان فارسی، می­بینیم که تا روزگار معاصر، فرهنگ­ها جنبه‌ی عام داشته؛ یعنی به یک مقوله یا صنف، دسته و رشته­ی خاصّی اختصاص ندارند با گسترش دامنه­ی دانش­ها، تکنیک­ها و هنرها، امروزه فرهنگ­های اختصاصی در هر رشته از علوم تهیّه شده است؛ به طوری که بعضی از لغات و اصطلاحات خاصّ آن رشته را در لغت نامه­های معمولی نم

فرمت فایل: doc

تعداد صفحات: 276

حجم فایل: 351 کیلو بایت

قسمتی از محتوای فایل و توضیحات:

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده­ ی فارسی

پیش گفتار………………………………………………………………………………………….. 7-1

نشانه­های اختصاری………………………………………………………………………………… 8

فصل اوّل: زندگی و مشرب عرفانی احمد………………………………………………….. 35-9

یادداشت­ها………………………………………………………………………………………. 38-36

فصل دوم: مدخل­ها …………………………………………………………………………… 271-39

ابدال……………………………………………………………………………………………….. 43-40

احسان…………………………………………………………………………………………….. 46-44

اخلاص…………………………………………………………………………………………… 51-47

ادب……………………………………………………………………………………………….. 58-52

بیداری…………………………………………………………………………………………….. 61-59

پیر………………………………………………………………………………………………….. 66-62

تقوی………………………………………………………………………………………………. 70-67

تفویض……………………………………………………………………………………………. 73-71

توبه………………………………………………………………………………………………… 79-74

توحید……………………………………………………………………………………………… 85-80

توفیق………………………………………………………………………………………………. 87-86

توكّل ……………………………………………………………………………………………… 93-88

جذبه………………………………………………………………………………………………. 97-94

حال ……………………………………………………………………………………………… 102-98

حرص…………………………………………………………………………………………… 106-103

حقیقت ………………………………………………………………………………………… 110-107

حیرت…………………………………………………………………………………………… 112-111

خانقاه ………………………………………………………………………………………….. 116-113

خوف……………………………………………………………………………………………. 121-117

درویش…………………………………………………………………………………………. 126-122

دنیا ……………………………………………………………………………………………… 130-127

دولت ………………………………………………………………………………………….. 132-131

رجا………………………………………………………………………………………………. 136-133

رحمت………………………………………………………………………………………….. 138-137

روح……………………………………………………………………………………………… 141-139

ریاضت…………………………………………………………………………………………. 142-144

زهد……………………………………………………………………………………………… 151-145

سرّ (اسرار)…………………………………………………………………………………….. 155-152

سماع……………………………………………………………………………………………. 162-156

شریعت……………………………………………………………………………………………… 163

شكر……………………………………………………………………………………………… 167-164

صبر……………………………………………………………………………………………… 173-168

صوفی……………………………………………………………………………………………….. 174

طاعت…………………………………………………………………………………………… 177-174

طلب…………………………………………………………………………………………….. 181-178

عشق ……………………………………………………………………………………………. 187-182

عقل …………………………………………………………………………………………….. 190-188

علم ……………………………………………………………………………………………… 198-191

فقر………………………………………………………………………………………………. 203-199

قناعت…………………………………………………………………………………………… 207-204

كرامت …………………………………………………………………………………………. 214-208

كشش……………………………………………………………………………………………….. 215

مؤمن…………………………………………………………………………………………….. 218-215

مجاهدت ………………………………………………………………………………………. 222-219

محبّت…………………………………………………………………………………………… 229-223

مرید……………………………………………………………………………………………… 235-230

معرفت………………………………………………………………………………………….. 242-236

ناز……………………………………………………………………………………………….. 246-243

نصیحت ……………………………………………………………………………………….. 249-247

نفس ……………………………………………………………………………………………. 253-250

نیاز…………………………………………………………………………………………………… 254

وجد ……………………………………………………………………………………………. 258-254

وقت…………………………………………………………………………………………….. 263-259

همّت………………………………………………………………………………………………… 264

هوی…………………………………………………………………………………………….. 266-264

یقین……………………………………………………………………………………………… 271-267

فهرست منابع و مآخذ………………………………………………………………………. 275-272

چکیده ­ی انگلیسی

پیشینه ­ی تحقیق:

با نگاهی کوتاه به تاریخچه­ی فرهنگ نویسی در زبان فارسی، می­بینیم که تا روزگار معاصر، فرهنگ­ها جنبه‌ی عام داشته؛ یعنی به یک مقوله یا صنف، دسته و رشته­ی خاصّی اختصاص ندارند. با گسترش دامنه­ی دانش­ها، تکنیک­ها و هنرها، امروزه فرهنگ­های اختصاصی در هر رشته از علوم تهیّه شده است؛ به طوری که بعضی از لغات و اصطلاحات خاصّ آن رشته را در لغت نامه­های معمولی نمی­توان یافت .

متون عرفانی نیز از این تخصّص­گرایی دور نمانده و تاکنون فرهنگ­های متفاوتی در این زمینه به رشته­ی تحریر درآمده است که برخی از آنان به صورت عمومی، بعضی اصطلاحات عرفان و تصوّف را مختصر یا مفصّل شرح داده­اند و برخی از آن­ها درباره­ی اصطلاحات و تعبیرات یک اثر خاص یا یک نویسنده­ی خاص نگارش یافته است. در ذیل به برخی از آن­ها اشاره می‌شود:

1- شرح اصطلاحات تصوّف تألیف سیّد صادق گوهرین (10 جلد)

2- فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، سیّد جعفر سجّادی (1 جلد)

3- فرهنگ نوربخش، جواد نوربخش (8 جلد)

4- فرهنگ اصطلاحات عرفانی، منوچهر دانش­پژوه (1 جلد)

5- تبیین اصطلاحات و واژه­های غزلیات عرفانی، احمد حبیبیان (1جلد)

6- مفهوم و معانی اصطلاحات عرفانی، حسین علی اکبر قوچانی (1 جلد)

7- فرهنگ اصطلاحات استعاری صوفیه ، شرف الدّین حسینی ابن الفتی تبریزی(قرن هشم) (1جلد)

8- فرهنگ قیاسی عشق و عرفان، مهشید مشیری (1 جلد)

9- شناخت شاخص­های عرفانی( مجموعه­ی سه رساله از مولانا محمّد طبسی، فخرالدّین عراقی و ملّا حسین فیض کاشانی) (1 جلد)

10- فرهنگ اصطلاحات عرفان و تصوّفعبدالرزّاق کاشانی، ترجمه محمّد علی مودود لاری (1 جلد)

11- فرهنگ اصطلاحات عرفانی ابن عربی، گل بابا سعیدی (1 جلد)

12- فرهنگ واژگانی ادبی عرفانی، جمعی از مؤلفان (1 جلد)

13- فرهنگ اصطلاحات عرفان اسلامی، جمعی از پژوهشگران (1 جلد)

14- فرهنگ اصطلاحات عرفانی محیی الدّین عربی، ترجمه­ی قاسم میرآخوری و حیدر شجاعی (1 جلد)

با سیری کوتاه در این آثار، خواهیم دید که همه­ی آن­ها کاملاً تخصّصی بوده و برخی مربوط به آثار منثور و برخی نیز مربوط به آثار منظوم می­باشند و یا برخی بسیار مفصّل و کامل به شرح اصطلاحات و لغات پرداخته، ولی برخی خیلی کوتاه و مجمل به توضیح واژگان پرداخته و البتّه برخی تنها به آوردن معادل­های انگلیسی آن­ها اکتفا کرده­اند. در هر صورت می­توان از همه­ی آن­ها به عنوان فرهنگ­های تخصّصی عرفان و تصوّف یاد کرد.

ضرورت و انگیزه­های تحقیق:

به گمان بنده، برای آشنایی دقیق و کامل با تمام جوانب افکار و اندیشه­های یک صاحب اثر، ضروری است که فرهنگی خاص برای آثار او نوشته شود، چون اثر هر نویسنده یا شاعر در عین تشابه با آثار معاصرانش، تفاوت­های زبانی و فکری نیز با آن­ها دارد و این ضرورت در متون نثر عرفانی بیش از بیش جلوه­گر می­باشد.

با توجّه به این نکات و همچنین جایگاه عرفانی، ادبی، علمی و اجتماعی شیخ بزرگوار احمد جامی نامقی و تأثیر و جایگاه ممتاز این عارف شهیر در خطّه­ی پاک و عارف پرور تربت جام و تعلّق خاطر این مرید نوآموز به این عارف پاک طنیت و ادای دِین به عنوان هم­ولایتی ایشان و نیز پیشنهاد آگاهانه و دلسوزانه­ی استاد بزرگوار جناب آقای دکتر خواجه­ایم، انگیزه­هایی شد تا در مسیر نگارش فرهنگی تحلیلی از اصطلاحات عرفانی آثار منثور ژنده پیل احمد جامی نامقی گام بردارم.

روش تحقیق:

روش کار در این تحقیق به شیوه­ی کتابخانه­ای است. ابتدا پس از مطالعه­ی اجمالی آثار شیخ احمد جام، پنجاه وشش واژه و اصطلاح عرفانی از آثار این عارف ژنده پیل استخراج و هر یک به عنوان یک مدخل در نظر گرفته شد. با توافق استاد محترم راهنما، چند تن از عارفان و صوفیان پیش و پس از احمد جام انتخاب گردید؛ از جمله خواجه عبدالله انصاری، احمد غزّالی، عین القضّات همدانی، ابوالقاسم قشیری و عزّالدّین کاشانی، سپس هر واژه و اصطلاح در آثار این عارفان جستجو گردید؛ در هر مورد، نظر و دیدگاه نویسندگان آن، مورد بررسی و شناخت قرار گرفت و در ادامه، نظر شیخ احمد جام نیز از آثار وی استخراج و سپس در بیشتر موارد به نوعی مقایسه و نتیجه­گیری پرداخته شد. در ضمن در تعریف لغوی و اصطلاحی واژگان از نظرات بزرگان دیگری بجز افراد مذکور نیز استفاده شد تا اثر از ارزش و عمق بیشتری برخوردار گردد. در بعضی از مدخل­ها، مطلبی ذكر نشده و فقط به مدخل دیگری ارجاع داده شده است. دلیل این كار، این است كه در آثار احمد جام، مدخل­هایی مانند درویش و صوفی، جذبه و كشش، حقیقت و شریعت و… با هم و در كنار هم آمده و شیخ به نوعی مقایسه پرداخته است؛ به این دلیل، ما آن دو را از یكدیگر جدا كرده و در یك مدخل كه در ترتیب حروف الفبا پیش­تر قرار می­گیرد، كامل توضیح داده­ایم و در مدخل دیگر فقط مطلب را به مدخل پیشین ارجاع داده­ایم.

ناگفته نماند كه کار در زمینه­ی آثار منثور عرفانی احمد جام، بسیار گسترده و مستلزم وقت طولانی بود و نیز به دلیل عدم دسترسی به همه­ی آثار این عارف شهیر با موافقت استاد محترم راهنما، این جستجو و تفحّص در چهار اثر شیخ بزرگوار شامل مفتاح النجات، انس‌التّائبین، روضه المذنبین و سراج السّائرین انجام گرفت.

ساختار پایان نامه:

پایان­نامه­ی حاضر علاوه بر پیش گفتار، شامل دو فصل کلّی است که در فصل اوّل، زندگی نامه، آثار، ویژگی­های نثر در سده­ی پنجم و ششم هجری و مشرب عرفانی و… را در برمی­گیرد. در فصل دوم، پنجاه و شش اصطلاح عرفانی که از آثار شیخ احمد استخراج، به ترتیب حروف الفبا تنظیم و مرتّب شده و در پایان هم فهرست منابع و مآخذ ذکر شده است.

امید است که این اثر با وجود کاستی­ها و عیب­ها توانسته باشد گامی هر چند کوتاه در راه شناخت جایگاه عارف جلیل القدر شیخ احمد جام و آثار وی برداشته باشد؛ لذا با اعتذار تمام، امیدوارم عذر نگارنده از جهت نقایص احتمالی، مسموع واقع افتد.

فهرست علایم اختصاری:

بی نا= بدون ناشر

بی تا= بدون تاریخ

بی جا= بدون جای انتشار

ج= جلد

در مورد سوره­های قرآن= شماره­ی سوره/شماره­ی آیه

نامقی الف=انس التائبین

نامقی ب= سراج السائرین

ر.ک: رجوع کنید به

ه.ش = هجری شمسی

ه.ج = هجری قمری

همان= شماره­ی پیش از این مأخذ

[…..]= مطالب داخل کروشه، به متن اصلی اضافه شده است.

فصل اوّل

زندگی و مشرب عرفانی شیخ احمد جامی

ستاره­ای بدرخشید:

شیخ الاسلام معین الدّین ابونصر احمدبن ابوالحسن احمد معروف به «ژنده پیل» و «شیخ جام»از عارفان نیمه ی دوم سده ی پنجم و نیمه ی نخست سده ی ششم، به سال 440 هـ . ق ( 398 هـ .ش) در روستای نامق از توابع ترشیز( كاشمر) در خراسان دیده به جهان گشود.

نام و نسب:

سلسله نسب وی به جریر بن عبدالله بجلی صحابی معروف می رسد. كنیه ی او ابونصر بود كه به مناسبت نام یكی از فرزندانش اختیار كرده است. لقب های وی عبارت اند از:« شیخ الاسلام، قدوة الابدال، شهاب الدین، قطب الاوتاد، سلطان الاولیا، معین الملة و الدین ، پیر جام و ژنده پیل» ( فاضل، 1382: 37) . در باب شهرت او به « ژنده پیل » باید گفت: لفظ «ژنده» ( با فتح اول) در زبان فارسی به معنی بزرگ، مهیب، عظیم، شگرف، با صلابت و كلان است، و از این رهگذر دور نیست كه شیخ احمد را یا به جهت ظاهری یعنی بلند بالایی، زورمندی و درشتی جثه و اندام، یا از نظر عظمت و والایی درجه و مقامش در راهبری راهروان از جهت معنوی و عرفانی، و یا شاید به لحاظ این كه در پند و نصیحت و تذكیر سالكان و روندگان طریقت و تصفیه و تهذیب و ارشاد نابسامانان، بسیار سختگیر و بی مهابا بوده است، به این اسم ملقب شده است. گفته شده كه اجدادش از عشیره بجیله در روزگار پیشین به ایران كوچ كرده بودند و ابوالحسن، پدر احمد، در نامق سكونت اختیار كرد. به همین سبب وی و به مناسبت زادگاهش « نامق» او را نامقی و پس از انتقال به « جام» او را نامقی جامی خواندند. ( ر. ك: همان: 38) [1]

كودكی، جوانی و توبه:

سرآغاز ظهور و نشأت شیخ احمد و آغاز حركت های تعلیمی و ارشادی وی در هاله ی غلیظی از افسانه های خیالی و روایت های عجیب و غریب پوشیده شده و به خصوص درباره ی دوران كودكی و عهد جوانی وی، سخنان عجیبی پرداخته و روایت هایی نامعقول و غیر منطقی نقل شده است كه بسیاری از آن ها، ادّعاهایی پوچ و بی اساس است كه عدّه ای از مریدان متعصب او همچون سدیدالدین محمد غزنوی نقل كرده اند.( همان: 39)

در بین صوفیه كسانی بودند كه در واقع از دنیا – دنیای بی بند و باری خویش – به تصوف می گریختند. ابراهیم ادهم و شبلی حكومت را رها كردند، شقیق بلخی مشغله ی تجارت را رها كرد، ابو محمد سنبكی از راهزنی توبه كرد و شیخ احمد جام هم گویند از شراب خواری و تبهكاری خویش به تصوف گریخت. ( ر.ك:زرین كوب، 1385: 166)

جوانی شیخ احمد تا هنگام توبه در عشق و شراب و مستی گذشت. او با گروهی از دوستان و همسالان فاسد و میگسار خویش، حلقه ای داشت كه به نوبت گرد هم می آمدند و باده گساری می كردند. این دوستان هم پیاله، در سال های پس از توبه نیز گاه مزاحم شیخ می شدندو شیخ را منغّص عیش خود می دانستند. گویند:«شبی در حلقه ی یاران، كرامتی مشاهده كرد كه شراب او مبدّل به شربت شد، او از این حادثه، هوشیار و بیدار دل شد و از دوستان گذشته خویش كناره گرفت و روی به عبادت و دینداری نهاد» ( زنگنه قاسم آبادی. 1384: 68) [2]

پیش از توبه، به گفته ی خود شیخ احمد در كتاب سراج السائرین، او حتی دو ركعت نماز كامل نمی توانسته به جا بیاورد. « بیست و دو ساله بودم كه توبه كردم،… و از انواع علوم هیچ چیز ندانستم، و الحمد برنتوانستم خواند و دو ركعت نماز راست نتوانستم كرد.» ( جامی نامقی ب ، 1368: 1)

او پس از توبه مدت دوازده سال در كوه نامق و سپس شش سال در كوه بزد درخلوت و انزوا گذراند و پس از آن گویی سفر من الحق الی الخلق را آغاز كرد و برای ارشاد وتوبه گناه دادن گناهان به میان مردم بازگشت.

او از توبه فرمایانی بود كه ابتدا خودش فضیلت توبه ی خالصانه را دریافته بود. او برای تقویت مفهوم توبه در ذهن شنونده و خواننده، جای جای در مجالس و تصانیف خود به مضامین دلكش و حكایاتی شورانگیز متوسل می شود.

احمد جام در مقاله های ارزشمندی از توبه و گرانبهایی آن بسیار سخن رانده است. او تن توبه كنندگان را به اسبی نو زین مانند می كند كه نیازمند به مراقبت رایض وتعهد و تربیت وی است. « تن تائب همچون اسبی نوزین است، اگر رایضی وی را بر زین و لگام راست كند، روز حرب گاه خطا نكند، هم نظاره میدان را شاید و هم غنیمت را شاید و هم هزیمت را. اما اگر اسب ، ریاضت نیافته باشد، سركشی كند … .» ( جامی نامقی الف ، 1368: 47)

او در چند اثر خویش بابی جداگانه به مبحث توبه اختصاص داده است. از جمله روضة المذنبین و جنة المشتاقین( باب چهارم)، سراجالسائرین (باب ششم)، مفتاح النجات( باب سوم) و حتی كتاب انسالتائبین را به پاس خاطر توبه كنندگان و به درخواست آنان نگاشته است.[3]

اعقاب و فرزندان:

برخلاف نظر بعضی از صوفیه كه ازدواج را نهی می كردند، شیخ احمد جام چهار بار ازدواج كرده و تعداد زنان او را هشت نفر ذكر كرده اند. ( ر.ك : فاضل، 1383: 149) افراد خانواده ی وسیع شیخ احمد كه بیشترشان عنوان « خواجه» و شهرت « جامی» یا «جامی الاحمدی» داشته اند، غالباً از زاهدان پاك رو و پارسا مردان و عارفان پاكیزه سیرت عصر خویش بوده و به «مشایخ جام» حسن شهرت یافته اند. شیخ جام سی و نه پسر و سه دختر داشته و پس از مرگ آن بزرگوار، چهارده پسر از او باقی مانده است: 1- شیخ ظهیر الدین عیسی. 2- عبدالرشید. 3- جمال الدین ابوالفتح. 4- قطب الدین محمد. 5- صفی الدین محمود.6- ضیاء الدین یوسف. 7- شمس الدین مطهر. 8- برهان الدین نصیر. 9- فخر الدین ابوالحسن. 10- عمیدالدین عبدالله. 11- نجم الدین ابوبكر. 12- بدرالدین ساعد. 13- شهاب الدین اسماعیل. 14- عمادالدین عبدالرحیم.( ر. ك : معصوم شیرازی، بی تا: 2/586)

اعقاب شیخ احمد، پس از جدّ خود در خراسان، فارس و سایر نقاط ایران و همچنین در كشور های افغانستان، هند و پاكستان علاوه بر داشتن سمت ارزشمند ارشاد و راهبری خلق به لحاظ زهد و ورع بسیار و اشتهار واقعی و وارستگی و طهارت نفس، اعتباری زایدالوصف داشته اند. بسیاری از آنان به سبب شهرت و اعتبار شیخ جام غالباً به حرمت و عزّت و گاهی هم به مقامات سیاسی رسیده­ اند

مذهب:

مؤلّفان برخی از منابع كوشیده­اند كه احمد جام را شیعی مذهب معرّفی كنند؛ از جمله آن­ها« قاضی نورالله شوشتری مؤلّف روضات الجنات فی احوال العلما و السادات است. او در جلد یكم كتاب، صفحه هشتاد شیخ جام را شیعی معرفی می كند. و صاحبان اعیان شیعی و ریحانةالادب نیز شیخ احمد را در شمار رجال شیعی ذكر كرده اند . اوّلاً با توجه به این كه اصولاً مردان بزرگ صوفیه و مشایخ آزاد اندیش این طریقت در مباحث شرعی، خود را چشم بسته در قید تابعیت از مصدر و مرجع به خصوصی درنمی آورده، بلكه با جمع بین آرا و سخنان بزرگان مذاهب به مصلحت حال و مقتضای مقام عمل می كرده اند. دوم این كه شیخ احمد از نظر تفكر، ابتكار را می ستایدو از محصور شدن در محدوده رسوم كهنه و معتقدات بی اساس گذشتگان بیزار و گریزان و به اصل صلح با تمام ملل و مذاهب دیگر معتقد است و به گبر و یهود و ترسا و بت پرست و مسلمان یكسان می نگرد. « مطیع هرجا كه باشد عزیز است، اگر چه در میان گبر و جهود و ترسا است و بدكار هركجا كه هست بدكار است اگر در كعبه است.» ( جامی نامقی ب ، 1368: 17)

سوم این كه او همه جا با استشهاد به آیات و استناد به احادیث و روایات و ذكر تمثیل و قصه های دل انگیز دینی و عرفانی همواره در پی آشتی بین دین و عرفان است و مكتب خود را هوشیارانه به دین و مذهب نزدیك می كند. او در واقع خواهان تفكیك تصوف مذهبی است از تصوفی كه به نوعی رنگ تشكیك یا الحاد داشته است. كلام او بر پایه ی قرآن و سنت و بر مبنای شریعت در مفهوم صوفیانه استوار است.

اینك با این مقدّمه اگر شیخ احمد جام را یك سنّی معتقد و نسبت به عقاید شیعه با نظری منصفانه برشماریم كاملاً پذیرفتنی است البته باید یادآور شدكه او در میان مذاهب چهارگانه تسنّن بدون تردید پیرو طریقه ابوحنیفه نعمان بن ثابت ( م 150 هـ .ق) بوده است. ( ر.ك: فاضل: 1372: 112- 99)

خصوصیّات ظاهری:

با توجه به این كه نژاد شیخ احمد را عرب و جدّ اعلای او را جریر بن عبدالله بجلی از صحابه ی پیامبر (ص) دانسته اند، او فردی بلند قامت و نیرومند و دلیر بوده چنان كه در زادگاه خویش – نامق – بر همه­ی همسالان خود برتری داشته است. موی سر و محاسنش میگون و چشمانش شهلا و روی هم رفته رنگ و روی ظاهری او به عرب ها شباهت كاملی نداشت. چنان كه گفته شد شاید لقب ژنده پیل را به مناسبت همین اندام كشیده و توانمند و موافق با رفتار خشم آلود و تندش به او داده اند

معلومات شیخ:

بااین كه والدین و خویشاوندان شیخ احمد زراعت پیشه بوده و شیخ مدعی است كه حتی خواندن و نوشتن را به او نیاموخته اند، ولی از جست و جو و كاوش در مقالات و مجالس او نیك پیداست كه شیخ در دوران طولانی گوشه نشینی، به موازات تربیت نفس و ریاضت، به مطالعه در زندگی پیامبران و تفحّص در آثار مفسّران و متكلمان سرگرم بوده و احوال زاهدان، صالحان و مشایخ صوفیه را با حوصله ی تمام از نظر گذرانیده است.

اشتمال آثار وی با آیات و بازتاب مباحث الهیه در آن و استناد به اقوال و آرای مفسران بزرگ، آگاهی او بر مراتب عرفان و اخبار و قصه هایی از احوال پیروان راستین و استشهاد وی به شعر شاعران و امثال و حكم گران بهای زبان فارسی و نیز شیوه ی استادانه ی وی در انتخاب واژه های اصیل و اصطلاحات سره و پاكیزه ی زبان فارسی از جمله قراینی است كه حاكی از این می تواند باشد كه اگرچه شیخ احمد در ابتدای عمر به مكتب نرفت و خط ننوشت، اما در این فرصت مساعد و طولانی به یقین سرگرم مطالعه و تحقیق بوده و با خودآموزی در آن تربیت كده ی روحانی و انسان ساز، توانسته به مراتب بالا و والایی از آگاهی و شناخت برسد.

 


از این که از سایت ما اقدام به دانلود فایل ” فرهنگ تحلیلی موضوعی آثار منثور شیخ احمد جامی ” نمودید تشکر می کنیم

هنگام دانلود فایل هایی که نیاز به پرداخت مبلغ دارند حتما ایمیل و شماره موبایل جهت پشتیبانی بهتر خریداران فایل وارد گردد.

فایل – فرهنگ تحلیلی موضوعی آثار منثور شیخ احمد جامی – با کلمات کلیدی زیر مشخص گردیده است:
آثار منثور شیخ احمد جامی;فرهنگ تحلیلی آثار منثور شیخ احمد جامی;زندگی عرفانی احمد جامی

جعبه دانلود

برای دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل


شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *